Печать
Категория: Местные авторы и их произведения
Просмотров: 2110

В.В. Никифоров олоҕо уонна үлэтэ.

       1866 - ыам ыйын 18 күнүгэр Дүпсүн улууһун Тэбиик нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

       1885 -  Якутскайдааҕы    6   кылаастаах        прогимназияны   бүтэрбитэ.

       1891 – 1893 – Дүпсүн улууһугар улуус кулубатынан үлэлээбитэ.

       1893 – Дүпсүн Томторугар тус бэйэтин үбүнэн 6 хостоох  церковнай – приходской оскуола дьиэтин туттаран үлэҕэ киллэрбитэ.

       1894  -  1896  Сибиряковскай экспедицияҕа кыттыбыта.

       1896 – Якутскайга статистика кабинетыгар үлэлээбитэ.   Бу сыл Нижнэй  Новгородка  Бүтүн  Россиятааҕы художественнай  промышленнай  быыстапкаҕа  П. П. Семенов – Тянь-Шанскай салалтатынан Саха сирин көрдөрбүтэ.

       1897 – Якутскайга босхо үлэлиир научнай библиотеканы тэрийсэр уонна салайсар.

       1897 – 1898 – Үөрэх сылыгар Маслов аатынан министерскай  оскуола аһылларын ситиспитэ.

       1900 – П. Н. Сокольниковы кытары үп – харчы хомуйан, Э. К. Пекарскай  «Сахалыы – нууччалыы кылгас тылдьытын» бэчээттэтиини ситиспитэ.

       1905 – « Сырдык» диэн үөрэҕи, культураны тарҕатар түмсүүнү тэрийбитэ.

       1905 – «Сахалар  союзтарын» тэрийбитэ. Бу үлэтин иґин ыраахтааҕы былааһынан тутуллан хаайыллыбыта.

       1906 – 1907 – Хаайыыга балтараа сыл олорбута. Онно «Манчаары» драманы суруйбута.

       1907 – дьадаҥы сахаларга киэһээҥҥи оскуола астарар.

       1907 – 1908 – «Саха кыраайа» уонна «Саха олоҕо» диэн хаһыаттарга «Манчаары» драмата хас да нүөмэргэ тахыбыта.

       1912 – 1913  - «Саха саҥата» диэн уус-уран общественнай- политическай  сахалыы  маҥнайгы  сурунаалы  таһаарбыта.

       1913 – Романовтар саарыстыбалара 300 сыла туолуутун бырааһынньыктааһыҥҥа  Саха сириттэн депутация састаабыгар киирэн сахалар олохторун – дьаһахтарын ырытан 14 сахалар тустарыгар туруорсуу суруктары              бэлэмнэспитэ.

       1914 – Петербурга начальнай үөрэхтээһин боппуруостара дьүүллэһиллибит съеһигэр дакылаат оҥорбута.

       1916 – 1917 – «Якутские новости» диэн хаһыаты таһаарбыта. Нуучча улуу суруйааччыларын Л. Н. Толстой, Н. В. Гоголь айымньыларын тылбаастаабыта. «Васин, «Күлүмнүүр», «Якут» диэн псевдонимнарынан Саха сирин, Сибиир хаһыаттарыгар ыстатыйалара бэчээттэнэн барбыттара.

       1919 – бэс ыйын саҥатыгар Омскайга Үрдүкү правитель А. В. Колчак бэйэтинэн  тэрийбит  государственнай, экономическай мунньаҕар Саха сириттэн делегат быһыытынан сылдьыбыта. Колчакка тус бэйэтигэр приемҥа сылдьан, үгүс  туруорсуулары оҥорбута.

        1924 – Илиҥҥи норуоттар издательстволарын эппиэттиир  секретарынан  ананан, сахалыы кинигэлэри  бэчээттээһини  тэрийбитэ.

сурунаал  редколлегиятыгар киирбитэ.

литературалар  сибээстэґиилэрин  аан  дойдутааҕы  бюротун састаабыгар сахалартан  П. А. Ойуунускайы  уонна  В. В. Никифоровы  киллэриилэрэ.

комиссиятын үлэтигэр кыттыбыта. Кини онно Саха сиригэр демографическай,  дозиметрическай  чинчийиилэринэн  дьарыктаммыта.  Москва, Ленинград музейдарыгар 400-тэн тахса экспонаттары, хаартыскалары хомуйан биэрбитэ.

      1927– Саха сиригэр «Всеохотсоюз» боломуочунайынан ананар.

      1927 – балаҕан ыйын 18 күнүгэр   Якутскайга  ГПУ-ларынан  тутуллан  хаайыллыбыта.

      1928 – атырдьах ыйын 21 күнүгэр ОГПУ коллегиятынан ытылларга ууруллубута, ону 10 сыл болдьохтоох хаайыынан солбуйбуттара.

      1928  балаҕан ыйын 1 күнүгэр «Кэриэс сурук»  суруйбута  уонна балаҕан ыйын 15 күнүгэр  Новосибирскай куорат лааҕырын балыыһатыгар өлбүтэ.